Bilete av Knut Henning Grepstad som held opp ei bok av Einar Svartefoss med tittelen 5-årsnatta. Bilettekst er Bombinga av Hermansverk og Leikanger 25. aptil 1940.

Bombinga på Systrond 25. april 1940

For 80 år sidan vart både Hanehaug og Hermansverk i Leikanger bomba av tyskarane.

25. april i 1940 låg DS «Gudvangen» på Hermansverk. Seinare same dag kom DS «Kommandøren» til kaien på Hanehaug på Leikanger. Fylkesbåtane eigde begge båtane.

Tyske fly gjekk til angrep og prøvde å senke båtane og skade folk på land. To personar vart drepne, to vart alvorleg skada og fleire vart lettare såra. På Hanehaug vart det store skadar på mange hus.

Knut Henning Grepstad er leiar i Systrond sogelag, og i denne filmen fortel han om kva som hende denne aprildagen for 80 år sidan. Foto/regi er ved Håvard Nesbø.

Foto/regi: Håvard Nesbø. Gamle foto: Systrond sogelag. Filmen varer i 27 minutt.

Sogelaget arrangerte tettstadvandring

I samband med markeringa av samanslåinga av Leikanger, Balestrand og Sogndal, vart det laurdag 11. januar arrangert ei guida tettstadvandring på Leikanger. Sogelaget ved leiar Knut Henning Grepstad stod for guidinga.

Vi var ikkje heldige med vêret, men om lag 35 personar deltok på vandringa. Både ordførar og varaordførar for Sogndal kommune var med.

De kan lese meir om tettstadvandringa i Sogn Avis: http://www.sognavis.no/trassa-regnet-for–lra-om-systrond

Palmerevy, kulturminne og konflikter i Systrendingen

Siste utgåva av sogeskriftet Systrendingen er klar, og her kan du lese litt om alt det spennande stoffet som er med i denne utgåva. Systrendingen er å få kjøpt på «Små Livsgleder» på Saften eller ved å sende ein e-post til khgrepstad@gmail.comVil du abonnere på bladet? Gå inn på systrondsogelag.no/systrendingen og ting abonnement. 

Palmerevyen 60 år – Systrendingen presenterer gamle stjerner

60-årsjubilanten Palmerevyen med gamle stjerner vert presenterte i juninummeret av Systrendingen. Henning Rivedal har laga ein bildekavalkade med tilbakeblikk på mange av revyen sine glansnummer. Vi møter igjen viktige aktørar som ikkje er blant oss lenger; mellom annam Ivar Lundheim, Henry Carlson, Odd Rutle, Gunnar Johs. Vangsnes og Ingvar Halsnes. Det er også gjensyn med paven, Elvis, toppbyråkratar og mange andre som har mora oss dei siste tiåra.

Politimeisterbustaden

I serien «Fokus på eldre og verneverdige hus i bygda» har Sjur Sekse skrive om huset han bur i, Politimeisterbustaden. Huset vart bygd i 1939, og vart freda i 2001. Sekse fortel om bakgrunnen for at huset vart bygd, og om historia til huset. Han tek også vekk litt av myten som eksisterer om det å bu i eit freda hus.

Foto: Sjur Sekse

Gamle konflikter og forlikskommisjonen

Per Olav Bøyum fortel om Leikanger forlikskommisjon som hadde sitt fyrste møte 25. april 1797, og handsama mange ulike konfliktar. Ein stor del var gjeldssaker og tvistar om eigedomsrettar. I artikkelen møter vi forlikskommisær Anders Olsen Yttre Hamre, og får innblikk i nokre av sakene han hadde på bordet i dei 18 åra han sat i denne stillinga.  Yttre Hamre sitt utnemningsbrev frå amtmand Christian Magnus Falsen, den tidlegare Eidsvollsmannen, er også med. 

Nytt syn på kulturminne

Dei siste åra har arkeologar og andre med interesse for kulturminne fått eit nytt verktøy. Lidar er ein metode som kan brukast for å registrera og dokumentera kulturminne ved hjelp av luftboren laserskanning. Leikanger kommune er registrert på denne måten opp til ca 800 moh. Marit Anita Skrede viser døme på kulturminne som trer fram med denne teknologien.

Njøsadalen

Åse Njøs fortel om bruken av utmarksområda i Njøsadalen i åra 1930 -1990, eit viktig turområde rikt på kulturminne.

 

Sogelaget si fråsegn til framlegg til kulturminneplan

Kjell Arne Valvik registrerer kulturminne saman med familien. Foto: Marit Anita Skrede

FRÅSEGN FRÅ SYSTROND SOGELAG TIL FRAMLEGG TIL KOMMUNEDELPLAN FOR KULTURMINNE FOR LEIKANGER KOMMUNE

Systrond sogelag er svært glade for at Leikanger kommune for første gong no får ein eigen kulturminneplan som dekker heile kommunen. Planen inneheld eit godt oversyn over kulturminne og kulturmiljø i kommunen. Planen identifiserer mellom anna kulturminne av lokal verdi som kommunen ynskjer å prioritere, og som er viktige å ta vare på for framtida. Vidare synleggjer planen på kva måte dette kan gjerast, både i planomtale med handlingsdel og ved plankart med føresegner. Les meir

Kvifor Korea?

Det har vore ein diskusjon på Facebook dei siste dagane om nytt namn på Kyrkejvegen. Det er framlegg om Korea eller Koreavegen. Nokre har spurt om bakgrunnen for framlegget. Systrendingen nr. 1 – 2/ 2012 hadde ein artikkel om namnet. Den kan du lese her:

Nye bygdebøker for Leikanger

I Leikanger har vi Leikanger bygdebok, gardssoga utgjeven i 1965 og Leikanger bygdebok, ættesoga utgjeven i 1979. Bygdebøkene er viktige historiske kjelder, og Systrond sogelag søker no kommunen om midlar til å revidere bygdebøkene.

Leikanger kyrkje, 1941. Fotograf: Anders Beer Wilse.
Kjelde: Wikimedia Commons – Public domain.

Sogelaget har vore i kontakt med ulike personar og fagmiljø for å finne ut av korleis dette arbeidet best kan organiserast, gjennomførast og finansierast. Dette er vårt forslag:  

  • Gardssoga må reviderast og publiserast, rikt illustrert med bilete.
  • Ættesoga kan presenterast elektronisk, noko som mellom anna vil kunne gjere det enklare å vedlikehalde og oppgradere soga.
  • Arbeidet bør ha ei tidsramme på tre år: 2019-2021
  • Ein fagperson, med bakgrunn til dømes frå historie eller arkeologi, må utføre arbeidet. Det bør også knytast ein biletredaktør til arbeidet.
  • Den eller dei som skal gjere arbeidet må ha lokal forankring og nærleik til kommunen.
  • Ei styringsgruppe skal rettleie i arbeidet. 

Sogelaget har søkt Leikanger kommune om 3 millionar til prosjektet, fordelt over tre år, med oppstart i 2019. 

Har du spørsmål eller innspel? Ta kontakt med leiar i sogelaget, Knut Henning Grepstad på leiar@systrondsogelag.no

Skogrydding på gardsgravfeltet på Henjum

Skogrydding på dugnad

Den siste veka har frivillige frå Systrond sogelag, i samarbeid med Leikanger kommune, rydda skog på Henja. Innsatsen har vore stor, og mange traktorlass har vorte frakta vekk. Dette er første ledd i eit større prosjekt – Leikanger kommune har fått midlar frå Riksantikvaren til å skjøtta og formidla dette gravfeltet. Les meir